Romano lekhipen

De la Vikipidiya
Ja kai: phiripen, rodipen

O yekto lekipen le pure romenge sas i brahmî. Le may purane lekimata la brahmîyasa sas le zakonurya le Ashokeske (3-to şhelbersh BC). Kado lekipen biyandilyas but aver lekimata ando sa o Indikano Subbarodvip, Sudestikani Asiya, Tibeto tay şhay vi o koreanikano lekipen hangul. Lesko ginengo sistemo kerdilyas le hindû-arabîkane gina, labyarde akana anda sa i lumya. Ando vaxt le Tagaripnasko Gupta(4-to şhelbershestar 6-to şhelbersheste AD) andar brahmī kerdilo o lekipen Gupta. Andar kadava avilyen le Şharada thai Siddham lekimata. Andar Siddham kerdilo o Devnagrī lekipen.

De kana le romenge phure telyarden andar o Indikano Subbarodvip von lekhaden Sira tay le avre lekipnasa. Akana o mai labyardo lekipen la romane çhibyaki si le latinikane lekipnasa. Andi Bulgariya, Rusiya e roma lekên le kirilikane lekipnasa. Si dosta roma so lekên le devânagâre lekipnasa (andi Makedoniya, Rumuniya, şhay te avel aver thema). Kana amaro neamo xulavdo sas ande but thema but variante le latinikane lekipnaske inklyas (so miazon e lekimata le themenge manuşhenge). Ando berşh 1990 yek Komisia vash e çhibiaki standardizasia dias avri yek alfabêto te lekêl sa e roma lesa.

Ama ji akana but roma chi labyaren sa o lekipen (nishte semnurya, sar ç,θ si prea uzalutne thay phares si te arakhen len vi shai te lekhel bi lenge). Andi Mashkarutni Europa mai si nishte lekipnaske ververimata. Si trin felurya te lekêl dûy şhunimata: Š, š vi Ś, ś vi Sh, sh thai o aver şhunimos, Č, č vi Ć, ć vi Ch, ch. O yekto lekipen si labyardo ando Slovayko, Chexiya, Ungariya, Yugoslaviya (şhay te avel aver thema), sar [1][2]; o dûyto andi Rumuniya (Çhi arakhlyas pes ni yek misal ando drakipen). O trinto si labyardo andi Ungariya[3][4][5] vi sa e Maşhkarthemutne Europate le but jenendar. Kado fal te si o mai labyardo sa e romendar le Ewropake [6][7] thai le kolavrenge Barodvipurenge.[8][9]

Vi dikh[editisar | modificare sursă]

Me penav: O rupi sas tal-i rota, sar tu penes?

Yek Rom!

Xalyarimata[editisar | modificare sursă]

  1. [1]
  2. Univerzalno Deklarasija Başo Çaçipa e Manuşeskere
  3. Romano-ungrikano alavari
  4. Ćhibako libro romano (ungarikani ćhib)
  5. Yek paramiça
  6. Gramatica Gitana
  7. Euroma
  8. Kangirî
  9. Romany Pronunciation Guide (anglikani çhib)